نخستین اجلاس سران مجمع كشورهاي صادركننده گاز در دوحه
Gas
Exporting Countries Forum (GECF)
نخستین
اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکنندگان گاز سه شنبه
15 نوامبر
2011
در دوحه قطر برگزار می شود. بر این اساس از روز گذشته سیزدهمین اجلاس
وزارتی مجمع کشورهای صادرکنندگان گاز به میزبانی بزرگترین کشور صادرکننده
LNG
جهان تشکیل جلسه داد که در این نشست از جمهوری اسلامی ایران مهندس رستم
قاسمی وزیر نفت ایران حضور پیدا نمود. محور نشست وزارتی مجمع کشورهای
صادرکننده گاز طبیعی بررسی آخرین وضعیت قیمت و عرضه و تقاضا در بازارهای
جهانی گاز است.
در حال
حاضر
۱۱
کشور الجزایر، بولیوی، ایران، قطر، گینه استوایی، لیبی، مصر، نیجریه،
روسیه، ترینیداد وتوباگو، ونزوئلا به عنوان عضو و سه کشور ناظر در مجمع
کشورهای صادرکننده گاز حضور دارند که کشورهای عضو
۴۲
درصد از تولید گاز جهان،
۷۰
درصد از ذخایر گازی جهان،
۳۸
درصد از انتقال گاز با خط لوله و
۸۵
درصد از تجارت گاز طبیعی مایع شده (ال.ان.جی) را در اختیار دارند.
جمهوری
اسلامی ایران از بنیانگذاران مجمع كشورهای صادركننده گاز به شمار می رود،
زیرا نخستین بار با پیشنهاد و دعوت ایران، كارشناسان عالی رتبه مهمترین
كشورهای تولیدكننده و صادركننده گاز دنیا در اسفندماه
۱۳۷۹
در تهران گردهم آمدند و زمینه برپایی نخستین اجلاس وزیران این كشورها را در
اردیبهشت ماه
۱۳۸۰
در تهران فراهم كردند.
دکترمحمود احمدی نژاد رئیس جمهور اسلامی ایران نیز روز سه شنبه قرار است در
نخستین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکنندگان گاز سخنرانی کند.
تحولات
دو دهة اخير در عرصة بازارهاي انرژي جهان، پيدايش دورنمايي روشنتر براي
گاز طبيعي و روند رو به افزايش سهم اين حامل انرژي در تركيب انرژي مصرفي
جهان، كشورهاي صادركنندة گاز را برآن داشت تا در پی پیشنهاد رهبری ایران به
ریاست جمهوری روسیه جهت تشكيل نهادي متشكل از كشورهاي عمدة توليد و
صادركنندة گاز طبيعي گام بردارند.
اولين
اجلاس كارشناسان عاليرتبة كشورهاي صادركنندة گاز در تهران در تاريخ 13-14
اسفند ماه 1379 (3-4 مارس 2001) برگزار شد و متعاقب آن نخستين اجلاس
وزيران اين كشورها را در تاريخ 29-30 ارديبهشت 1380 در تهران بـــرگزار
گردید. به ايــــن تــــرتيب، تشكّلي به نام مــجمع كشـــــورهاي
صــــادركنــــندة گــاز
Gas (Exporting Countries' Forum)
به وجود آمد. اعضاي مجمع توافق نمودند كه اين نهاد به
صورت غيررسمي به فعاليتهاي خود ادامه دهد و لذا تا چند سال بعد، تدوين
اساسنامه، مقررات اداري و مالي، تعيين حق عضويت و به تبع آنها ايجاد
دبيرخانهاي دايمي، ضروري تشخيص داده نشد و مجمع به صورت يك نهاد غيررسمي
با تشكيل جلسات لازم، تبادل نظر واطلاعات در خصوص موارد زير را مدنظر قرار
داد و لذا دربارة اهداف مجمع به شرح زيرتوافق بعمل آمد:
- 1
طرحهاي توسعه گاز در دنيا
- 2
توازن بين عرضه و تقاضاي گاز
- 3
فنآوريهاي اكتشاف، توليد وحمل ونقل گاز وهزينههاي
مربوطه
- 4
ساختار بازارهاي گاز (منطقهاي و جهاني)
- 5
صادرات گاز از طريق خط لوله و به شكل گازطبيعي مايع شده
(LNG)
- 6
مقولههاي تجاري صادرات گاز
- 7
رقابت گاز با سوختهاي جايگزين
- 8
اقتصاد گاز طبيعي فشرده
(CNG)و
تبديل گاز به مايع
(GTL)
- 9
چارچوبهاي قراردادي اجراي پروژههاي گاز
- 10
راهها و روشهاي بهبود و ارتقاء سهم گاز در تركيب
انرژي مصرفي و همچنين استفادههاي ديگر از گاز
- 11
موافقتنامههاي زيست محيطي و تأثير آنها بر مصرف گاز
- 12
ديگر مسايل مورد علاقه شركت كنندگان در مجمع
تاكنون
10 اجلاس وزارتي اين مجمع به ترتيب زير در تهران، الجريزه، دوحه، قاهره،
پورتآواسپين ترينيداد وتوباگو ، دوحه، مسكو و دوحه و شهر وهران
الجزايربرگزار شده است:
نشستهاي وزارتي مجمع كشورهاي صادركنندة گاز
(GECF)به
قرار ذیل بوده است:
- اولين
اجلاس وزارتي
تهران-
ايران
20
مه 2001
كشورهاي
شركتكننده :الجزاير، اندونزي، ايران(ميزبان)، برونئي، تركمنستان، روسيه،
عمان، قطر، مالزي، نروژ(عضوناظر) ونيجريه
-
دومين اجلاس وزارتي
الجزيره-
الجزاير
1-3
فوريه
2002
الجزاير(ميزبان)،
اندونزي، ايران، برونئي،بوليوي،روسيه، عمان، قطر،ليبي، مالزي، مصر، نيجريه
و ونزوئلا
-
سوميناجلاس وزارتي
دوحه-
قطر
4
فوريه
2003
الجزاير،اندونزي،
امارات متحده عربي، ايران، برونئي، ترينيدادوتوباگو، روسيه،
عمان،قطر(ميزبان)، ليبي، مالزي، مصر(ميزبان) ،نروژ(عضوناظر) نيجريه و
ونزوئلا
-
چهارميناجلاس وزارتي
قاهره-مصر
14مارس
2004
الجزاير،
اندونزي، امارات متحده عربي، ايران، برونئي، ترينيدادوتوباگو، روسيه، عمان،
قطر(ميزبان)، ليبي، مالزي، مصر(ميزبان)، نروژ (عضوناظر)، نيجريه وونزوئلا
-
پنجمين اجلاس وزارتي
Port of
Spain
ترينيداد وتوباگو
26-27
آوريل 2005
الجزاير،
ايران، امارات متحده عربي، برونئي، گينه استوايي، روسيه، قطر، مالزي، مصر،
نروژ(عضوناظر) نيجريه، ونزوئلا و ترينيداد وتوباگو (ميزبان)
- ششمين
اجلاس وزارتي
دوحه
–قطر
19-22
فروردين 1386
8-11
آوريل2007
الجزاير،
ايران،بوليوي، مصر، اندونزي، ليبي، مالزي، نيجريه، نروژ(عضوناظر) ،
قطر(ميزبان)، روسيه، ترينيدادوتوباگو، امارات متحده عربي، ونزوئلا
-
هفتمين اجلاس وزارتي
مسكو
23
دسامبر
2008
الجزاير،
ايران،بوليوي، قطر، ليبي، نيجريه، مصر، ترينيدادوتوباگو، روسيه،
نروژ(عضوناظر) ، قزاقستان (ميهمان)، گينه استوايي و ونزوئلا
-
هشتمين اجلاس وزارتي
دوحه-
قطر
30
ژوئن
2009
ايران،
الجزاير، ليبي، مصر، نيجريه، روسيه، قطر، ترينيدادوتوباگو، گينه استوايي،
ونزوئلا، نروژ(ناظر)، امارات متحدة عربي (ميهمان)
-
نهمين اجلاس وزارتي
دوحه-
قطر
9
دسامبر
2009
ايران،
الجزاير، بوليوي، ترينيدادوتوباگو، روسيه، قطر، گينه استوايي،ليبي، مصر،
نيجريه، ونزوئلا، نروژ(ناظر)، هلند (ناظر)امارات متحدة عربي (ميهمان)
- دهمين
اجلاس وزارتي
الجزاير
19
آوريل
2010
ايران،
الجزاير، بوليوي، ترينيدادوتوباگو، روسيه، قطر، گينه استوايي،ليبي، مصر،
نيجريه، ونزوئلا(اعضاي اصلي)، نروژ و هلند (اعضاي ناظر)
-
يازدهمين اجلاس وزارتي
قطر
2
دسامبر
2010
طي سالهاي 1380 تا 1384 عمده فعاليتها و پروژههايي كه در اين مجمع اجرا
ميشد بيشتر جنبة داوطلبانه و انفرادي داشت و معمولاً كشور پيشنهاددهنده،
خود تأمين كنندة هزينههاي اجرايي آن بود ولي برخي پروژههاي پيشنهادي از
جمله اجراي مدل جامع گاز، ماهيتاً، همكاري و مشاركت جمعي اعضا چه در بُعد
اجرايي چه در بُعد تأمين هزينههاي پروژه را طلب ميكند.
از آنجا
كه مجمع كشورهاي صادركنندة گاز، نهادي غيررسمي
(Informal)بود
و پرداخت حق عضويت نيز ميان كشورهاي شركت در مجمع، مرسوم نبود، بسياري از
كشورها اعلام ميكردند كه به دليل موانع قانوني و حقوقي، قادر به مشاركت در
تأمين هزينة پروژههاي مشترك و جمعي نيستند.
لذا
ششمين اجلاس وزارتي كه در دوحة قطر در تاريخ 19-22 فروردين 1386 برگزار شد،
پس از استماع گزارش تهيه شده توسط وزارت نفت ايران در خصوص فعاليت پنجسال
گذشتة مجمع و پيشنهاد تغيير ساختار مندرج در آن، كميتهاي را با عنوان
كميتة عاليرتبه مجمع كشورهاي صادركنندة گاز به سرپرستي روسيه مأمور تهيه
پيشنهاد مدون و جامعي در خصوص تغيير ساختار نمود
.
كميته
فوقالذكر در راستاي اجراي رهنمود ششمين اجلاس وزارتي مجمع، برنامه جلسات
خود را براي رسيدن به اهداف موردنظر بشرح زير تعيين نمود:
جلسات
كميته عاليرتبه مجمع كشورهاي صادركننده گاز
-جلسه
اول
مسكو
22-23
مه 2007
- جلسه
دوم
مسكو
در
اين جلسه ايران، مصر، قطر، الجزاير و ونزوئلا تاكيد كردند كه بايد در جهت
اجراي دستورات اجلاس وزارتي كار جدي صورت گيرد و درخصوص رسيمت يافتن مجمع
پيشنهادات و طرحهاي لازم ارائه گردد.
3-4
ژوئيه 2007
- جلسه
سوم
دوحه،قطر
ايران،
پيشنويس اساسنامة مجمع را ارائه نمود كه مورد استقبال واقع گرديد و هم
اكنون در حال تهيه چارت سازماني، مقررات پرسنلي و بودجه و حق عضويت است تا
در قاهره به بررسي بگذارد.
27-28
اكتبر 2007
- جلسه
چهارم
قاهره
براي
بررسي موارد مندرج فوق تشكيل و توافق شد، اعضای کمیته تا تاریخ 18 اسفند
نظرات خود را درباره پیشنویس اساسنامه، نمودار سازمانی، دبیرخانه و ستاد
کارمندی مورد نیاز، برآورد بودجه، شرح وظایف و شرایط احراز سمتها و
موافقتنامه متعارف قابل انعقاد با کشور میزبان که توسط ایران ارائه شد،
ارسال نمایند تا پس از اصلاحات لازم و نیل به توافق در تهران نهایی شود.
24-23
ژانويه 2007
- جلسه
پنجم
تهران
دراين
جلسه پيشنهادات فوق براي ارائه به اجلاس وزارتي هفتم در مسكو آماده شد.
29 – 28
آوريل 2008
- جلسه
ششم
مسكو
دراين
جلسه نيز پيشنهادات مجدداً بررسي گرديد
3-4
ژوئن 2008
- جلسه
هفتم
كاراكاس-ونزوئلا
در
اين جلسه قرار بود مطالب لازم براي تصويب در اجلاس وزارتي هفتم آماده شود،
لكن مقرر شد جلسه هشتم كميته نيز به همين منظور تشكيل شود.
8-9
اكتبر 2008
- جلسه
هشتم
مسكو
به
منظور نهايي كردن اساسنامه جهت ارائه به اجلاس وزارتي
اجلاس
هفتم وزارتي در مسكو ، دوحه، مركز قطر را به عنوان دبيرخانة مجمع انتخاب
نمود در حالي كه سه كشور ديگر، شامل جمهوري اسلامي ايران، الجزاير و روسيه
نيز تمايل خود را براي اينكه ميزبان دبيرخانه دايمي باشند، رسماً اعلام
كرده بودند.
در
نهمين اجلاس وزارتي مجمع كه در آذرماه سال 1388 در دوحه، قطر برگزار شد، از
ميان نامزدهاي معرفي شده توسط جمهوري اسلامي ايران، ترينيداد و توباگو،
ليبي، مصر، نيجريه و روسيه، آقاي لئونيدبوخانوسكي نامزد روسيه، به عنوان
دبيركل انتخاب گرديد.
اعضاي
اصلي مجمع كشورهاي صادركنندة گاز حدود 64 درصد ذخاير گاز طبيعي جهان را در
اختيار دارند و دراين ميان روسيه با 4/23 درصد، ايران، 16 درصد وقطر با
8/13 درصد به ترتيب داراي بيشترين سهم از ذخاير گازطبيعي جهان هستند.
